ZELF: Zelfredzaamheid, Eigen regie, Levenskwaliteit & Functionaliteit

4 March 2020

Binnen afdeling ‘Lelie’ van Expertisecentrum Lückerheide rolt William Valkenburg, werkzaam als geriatrie fysiotherapeut bij MeanderGroep Zuid-Limburg, samen met onderzoeker Stan Vluggen van de Universiteit Maastricht, de ‘ZELF’ interventie uit. ZELF staat voor Zelfredzaamheid, Eigen regie, Levenskwaliteit & Functionaliteit. De interventie is erop gericht dat medewerkers tijdens hun werk zelfredzaamheid stimuleren bij ouderen. In januari vond de kick-off plaats en eind mei wordt het proefproject, bestaande uit het volgen van 4 workshop en een boostersessie, geëvalueerd. 

William Valkenburg is werkzaam als geriatrie fysiotherapeut bij MeanderGroep Zuid-Limburg en lid van de Commissie Zorgonderzoek MeanderGroep, onderdeel van de Academische Werkplaats Ouderenzorg Zuid-Limburg. Deze legt slimme verbindingen tussen wetenschappelijk onderzoek, zorgpraktijk, opleiding en professionalisering.

Valkenburg: “Als geriatrie fysiotherapeut weet ik hoe belangrijk bewegen is voor ouderen. Toch bewegen veel bewoners van het verpleeghuis veel te weinig. Dat leidt tot minder zelfredzaamheid en een verminderde lichamelijke conditie. Het is belangrijk dat zorgverleners ouderen stimuleren om activiteiten, bijvoorbeeld tijdens de ADL, zelf uit te voeren en zodoende functioneel bewegen te stimuleren. Zorgprofessionals moeten als het ware minder taken uitvoeren voor de bewoner, maar eerder met de bewoner samenwerken. Dat is voor zorgverleners vaak niet zo gemakkelijk. Zij moeten als het ware met een andere mindset leren werken. Een voorbeeld: het tandenpoetsen wordt nu vaak door zorgverleners overgenomen van de bewoner. Niet omdat de bewoner dat niet meer kan, maar omdat de bewoner niet goed genoeg meer poetst. Wil je zelfredzaamheid en beweging stimuleren, dan laat je de bewoner eerst zelf poetsen, en poets je zo nodig na.

Toen ik met dit thema aan de slag wilde, bleek dat er verschillende trainingen bestaan die zorgprofessionals leren om zelfredzaamheid bij ouderen te stimuleren. Maar uit eerder wetenschappelijk onderzoek blijkt dat geen van die trainingen voor de volle 100% voldoet. Wel konden we uit al die interventies elementen halen waarvan we wèl weten dat ze een positief effect hebben.” 

Vluggen vult aan: “Samen hebben we een synthese gemaakt van verschillende trainingen gericht op het stimuleren van zelfredzaamheid. Elementen van de ‘Blijf Actief Thuis’ training voor de thuiszorg en het Daily Nurse trainingsprogramma kwamen terug. We voegden elementen gericht op gedragsverandering toe èn maakten de training interactiever. Ook richten we ons niet alleen op verzorgenden en verpleegkundigen, maar betrekken we ook de paramedici die actief zijn op de afdeling. Voor de praktische vormgeving werkten we ook samen met Jose Blezer van Meander Leren.

Tijdens de kick-off bijeenkomst met het team van de Lelie in januari 2020 bekeken we onder andere hoe gemotiveerd het team was ten opzichte van het stimuleren van zelfredzaamheid. Zo konden we het niveau van de workshops daarop aanpassen. Tijdens de volgende 4 maanden volgen de deelnemers 4 workshops en één boostersessie. Eind mei vindt een evaluatie van het proefproject met het team plaats.”

William is als projectleider alvast positief: “Ik hoor enthousiaste verhalen uit het team. Omdat we tijdens de kick-off een goed beeld krijgen van wat het team denkt, weet en doet, kunnen we de inhoud van de workshop perfect laten aansluiten bij het team. Ook het management speelt een belangrijke faciliterende rol. Zij maken tijd en middelen beschikbaar om deze innovatieve aanpak in de praktijk te testen. Het feit dat het management expliciet voorstander is van deze methode – ook als deze in eerste instantie wat meer tijd kost – is een enorm duwtje in de rug voor het team.”