Tijdig signaleren van palliatieve zorgbehoeften bij gevorderd hartfalen: een hulpmiddel voor zorgverleners

17 December 2020

Vaak hebben patiënten met gevorderd hartfalen palliatieve zorgbehoeften. Ze ervaren een beperkte kwaliteit van leven door klachten als vermoeidheid of kortademigheid. Ook zijn angst, ziekteacceptatie, zelfredzaamheid, het vinden van levensgeluk en financiële onzekerheid zaken waar een patiënt met ernstig hartfalen en zijn naaste(n) mee te maken kunnen krijgen. Palliatieve zorg kan leiden tot een hogere kwaliteit van leven, en is er niet alleen voor terminale patiënten. Het tijdig signaleren van palliatieve zorgbehoeften en het bieden van de juiste zorg kan lijden voorkomen en verlichten. Maar het herkennen van palliatieve zorgbehoeften is moeilijk voor zorgverleners.

I-HARP staat voor: Identificeren van patiënten met HARrtfalen met Palliatieve zorgbehoeften. I-HARP is een nieuw hulpmiddel voor zorgverleners, bestaande uit open voorbeeldvragen om het gesprek te starten, signaleringsvragen en doorvraagsuggesties om palliatieve zorgbehoeften te herkennen. I-HARP leidt tot een advies voor de zorgverlener over te ondernemen (interdisciplinaire) acties. Het hulpmiddel is ontwikkeld om zorgverleners te helpen bij het tijdig signaleren van palliatieve behoeften en bij het verlenen van passende palliatieve zorg. Stephanie Ament en Daisy Janssen, beiden AWO-ZL onderzoeker, zijn betrokken bij de ontwikkeling van I-HARP. 

“I-HARP is samen met patiënten, naasten, zorgverleners en experts ontwikkeld. Voor de start van de ontwikkeling van I-HARP hebben we de wensen van de gebruikers zoals verpleegkundigen, huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde en cardiologen in kaart gebracht. Het hulpmiddel moest laagdrempelig zijn om te gebruiken, moest zich specifiek richten op hartfalen en moest ook aandacht hebben voor de naaste”, vertelt Stephanie. “Het ontwikkelproces bestond uit focusgroepen, interviews, literatuuronderzoek, een co-creatiesessie en twee testfasen met verschillende feedbackrondes. Gedurende het ontwikkelproces waren patiënten, naasten en zorgverleners die zorg verlenen aan patiënten met gevorderd hartfalen betrokken. De laagdrempeligheid van de vragen is ook getoetst door Expertisecentrum Pharos.”

Patiënten met gevorderd hartfalen zien vaak veel verschillende zorgverleners. “We hebben I-HARP zo ontwikkeld dat het door iedere zorgverlener en in iedere zorgsetting kan worden toepast,” vult projectleider Daisy Janssen aan. “Het hulpmiddel kan ook worden gebruikt in aanwezigheid van de naaste.” 

“Voor zorgverleners en zorginstellingen die I-HARP willen implementeren in hun praktijk zijn er ook een I-HARP e-learning en workshop beschikbaar. Zorgverleners die al gebruik hebben gemaakt van I-HARP zijn enthousiast over het instrument en gemotiveerd om I-HARP in de toekomst te gebruiken. Ze geven aan dat het hulpmiddel leidt tot een ander gesprek en omdat naast lichamelijke onderwerpen, ook psychische, spirituele en sociale problemen specifiek voor hartfalen worden besproken.”

Welke vervolgstappen komen er nog? “Op dit moment gaan verschillende ziekenhuizen en eerstelijnszorginstellingen aan de slag met I-HARP. We zien dat I-HARP op verschillende manieren in de zorg wordt geïntegreerd zoals ter voorbereiding van een multidisciplinair overleg of tijdens een ontslagpoli, vertelt Stephanie. “Wat gaat dan precies anders, wie doet wat anders en wat zijn de patiëntenervaringen? Die vragen willen we graag nog beantwoorden met behulp van de zorgverleners die al gebruik maken van I-HARP. Daarnaast willen we er ook voor zorgen dat I-HARP een plek krijgt in diverse opleidingen van zorgverleners zoals de huisartsenopleiding, het opleidingsaanbod van HartVaatHAG, de opleiding specialist ouderengeneeskunde en de interprofessionele leergang Palliatieve Zorg van Hogeschool Zuyd.”

Het hulpmiddel I-HARP en de educatiematerialen zijn te vinden op het landelijke kennisplatform over palliatieve zorg Palliaweb. 

I-HARP is een project van de Universiteit Maastricht AWO-ZL, Maastricht Universitair Medisch Centrum+ (MUMC+), Radboud UMC en Harteraad. Het project is onderdeel van het ZonMw-programma ‘Palliantie. Meer dan zorg.’ De eigenaar van I-HARP is Expertisecentrum Palliatieve Zorg MUMC+. De workshop wordt georganiseerd door de CIRO Academy en is ontwikkeld in samenwerking met het Expertisecentrum Palliatieve Zorg van het Maastricht UMC+.

Meer info: Dr. Stephanie Ament, post-doc onderzoeker, s.ament@maastrichtuniversity.nl Twitter: StephanieAment #IHARP