Technologie heeft de toekomst

11 October 2019

Wat betekent de inzet van technologie voor de zorgorganisaties en hoe kunnen wij zorgen dat technologie ook werkelijk ‘landt’ op de werkvloer en resultaten oplevert? Dit is één van de thema’s waar de AWO-ZL aandacht aan besteedt, zowel vanuit de Kerngroep Zorgtechnologie als het onderwijs. In deze nieuwsbrief lichten we de nieuwste ontwikkelingen toe. 

Technologie in de zorg wordt gezien als één van de oplossingen om in de toekomst te kunnen voldoen aan de sterk groeiende zorgbehoefte. Ook binnen zorgorganisaties doet zorgtechnologie steeds meer zijn intrede. Denk aan sensoren in huis, eHealth, zorgrobots, virtual reality en big data. Maar ondanks al deze ontwikkelingen landt zorgtechnologie nog onvoldoende op de werkvloer.

In onze vorige nieuwsbrief vermeldden wij al het bestaan van de Kerngroep Zorgtechnologie die de missie en ambitie heeft om de inzet van nieuwe zorgtechnologie in de zorgpraktijk te versnellen. Tevens wordt momenteel gewerkt aan het opstellen van een nieuw bachelor programma binnen de Universiteit Maastricht getiteld ‘Digitale Technologie en Zorg’. Deze heeft als doel om ‘linking pins’ op te leiden: bruggenbouwers die aan de ene kant begrijpen waar de huidige en toekomstige uitdagingen liggen in de zorg, en anderzijds technologische oplossingen en mogelijkheden kan aandragen, ontwikkelen, implementeren en evalueren om deze uitdagingen het hoofd te bieden.

Dr. Sil Aarts, universitair docent, is betrokken bij beide initiatieven die hierboven genoemd zijn. In deze hoedanigheid bezocht zij dan ook het AAATE congres: Association for the Advancement of Assistive Technology in Europe.

Daar heeft zij samen met dr. Ramon Daniels een presentatie verzorgd over de kerngroep Zorgtechnologie. Zij presenteerden niet alleen de kerngroep en de bijbehorende doelstellingen, maar ook de AWO-ZL constructie in het geheel. Eens te meer viel hierbij op hoe uniek de AWO-ZL constructie is om een brug te slaan tussen wetenschap en praktijk en om zo de kwaliteit van leven en zorg voor ouderen te verbeteren.

Tijdens deze conferentie heeft Sil ook een workshop ethiek verzorgd. Deze workshop was niet bedoeld om antwoorden te geven op alle ethische vraagstukken die er zijn binnen de zorg met betrekking tot technologie, maar om de aanwezigen (o.a. wetenschappers, zorgverleners, beleidsmakers) na te laten denken. Wat vinden wij ethisch verantwoord wetenschappelijk onderzoek als het gaat om technologie? Wat vergt dit van ons wetenschappers? Hoe betrekken we daar cliënten en mantelzorgers erbij?

Om visueel te maken wat er verder nog aan bod is gekomen tijdens deze conferentie: onderstaand figuur laat een tekstanalyse zien van alle twitter berichten (tweets) die tijdens de periode van het congres zijn verstuurd met de hashtag: #AAATE2019.  In deze figuur zijn combinaties van woorden te zien waarover aanwezigen twitterden (de meeste getwitterde woordcombinatie betreft de vetgedrukte witte pijl: ‘assistive technology’). Uitgelicht: drietal woordcombinaties, en dus onderwerpen besproken op het congres:

Afbeelding: Analyse van de onderwerpen die aan bod kwamen in alle tweets met #AAATE2019

1. Activity trackers

De woordcombinatie Activity trackers, ook wel wearables of smartwatches genoemd, komt naar voren in de twitter-analyse. Activity trackers zijn producten die je op je lichaam draagt om zo inzicht te krijgen in je gezondheid. Deze technologische toepassingen tellen niet alleen het aantal stappen dat je zet per dag, maar kunnen bijvoorbeeld ook je bloeddruk en hartslag bijhouden. 

Diverse studies, die aan bod kwamen tijdens de conferentie, richten zich op de ervaringen van patiënten die gebruik maakten van activity trackers. Een studie onderzocht dit bij rolstoelgebruikers. Dit onderzoek liet zien dat rolstoelgebruikers helemaal niet zo blij zijn met deze trackers als ze een melding krijgen: ‘U zit te veel. U dient te gaan wandelen’. Dit is een stuitend voorbeeld over hoe technologie, die wordt ontwikkeld om mensen te ondersteunen, inclusive moet zijn. En laat dit nu ook een belangrijk onderwerp van het congres zijn geweest.

2. (design) Inclusive technology

Inclusive technology kan worden omschreven als alle technologie die gericht is op het ondersteunen van mensen. Dit soort technologie moet dus te gebruiken zijn door (en passend zijn bij) verscheidene gebruikersgroepen, ‘inclusief’ mensen met een lichamelijke of cognitieve beperking. Deze technologie kan, zoals hierboven beschreven, een wearable zijn, maar bijvoorbeeld ook communicatietechnologie (denk aan de reclame waarin een meisje die in het ziekenhuis ligt, via technologie, toch ‘aanwezig’ kan zijn in de klas) of een online health app. 

Een van de domeinen waarin over inclusive technology werd gesproken, betrof Artificial Intelligence (AI), oftewel kunstmatige intelligentie. Steeds meer organisaties maken gebruik van AI: het op een geautomatiseerde manier (d.w.z. met computers en computerprogramma’s) onderzoeken van patronen en relaties in grote hoeveelheden gegevens. Denk bijvoorbeeld weer aan die wearable. Door het analyseren van die data kan men niet alleen inzicht genereren in de gezondheidssatus van een persoon (bijv. als de hartslag en bloeddruk van een persoon met dementie omhoog gaat als er gegeten moet worden), maar zou men deze data ook kunnen gebruiken om de gezondheidssatus te voorspellen: het eetmoment volgt dadelijk, wat kunnen we doen als zorgverleners om de spanning bij deze persoon te verminderen? Tijdens diverse presentaties kwam naar voren hoe belangrijk het is om ook bij dergelijke ontwikkelingen, minderheidsgroepen te betrekken. Er wordt nu nog te weinig gekeken hoe AI-systemen kunnen worden ontworpen en ingezet om inclusiviteit (en diversiteit) in de samenleving te ondersteunen. Alleen als dit wordt gedaan, zal AI een juiste afspiegeling vormen van onze samenleving. 

3. ‘Bologna declaration’ 

Naar aanleiding van het congres, hebben vertegenwoordigers van diverse organisaties de volgende verklaring opgesteld: 

“De ondertekenaars van deze verklaring doen een beroep op alle belanghebbenden die invloed hebben op het beleid en de praktijk met betrekking tot ondersteunende technologie, om maatregelen te nemen om de toegang tot hoogwaardige ondersteunende technologische oplossingen te verbeteren, voor iedereen die hiervan kan profiteren, overal ter wereld en ongeacht leeftijd, geslacht, etniciteit, seksuele geaardheid of oorzaak van handicap ”.