Ruimte voor Zorg methode valide en haalbaar

15 October 2020

Katya Sion en collega’s publiceerden onlangs de resultaten van hun onderzoek naar de haalbaarheid & validiteit van ‘Ruimte voor Zorg’ in International Journal of Environmental Research and Public Health Wat stond daarin?

Ruimte voor Zorg is een methode die verhalen gebruikt om ervaren kwaliteit van zorg in het verpleeghuis te meten. Een getrainde interviewer voert 3 aparte gesprekken binnen een ‘driehoek’: één met de bewoner, één met zijn of haar naaste en één met de zorgprofessional betrokken bij de bewoner. Het gesprek wordt gevoerd volgens de waarderende benadering: positieve ervaringen en voorbeelden uit de context van de bewoner worden gebruikt om van te leren. “Wat gaat er goed? Hoe kunnen we dat méér doen?”. De interviewer voert gesprekken bij een andere zorgorganisatie dan die waar hij of zij voor werkt, zodat leren tussen zorgorganisaties gestimuleerd wordt. Interviewers leggen de gesprekken vast met behulp van een tablet-applicatie. De onderzoeker koppelt de resultaten terug aan de afdeling waar de interviews plaatsvonden.

Ruimte voor Zorg is ontwikkeld in samenwerking met de cliëntenraden van de AWO-ZL zorgorganisaties en andere expertorganisaties, zoals het Ministerie VWS, het Zorginstituut en de Beroepsvereniging Verzorgenden en Verpleegkundigen. Deze experten werden in twee sessies gevraagd naar in hoeverre zij menen dat:

  • Ruimte voor zorg een goede methode is om kwaliteit van zorg vanuit cliëntperspectief te meten
  • De vragen die gesteld worden in het Ruimte voor Zorg gesprek een goede indruk geven van het concept ‘ervaren kwaliteit van zorg’


Op beide vragen reageerden de experten positief. Ook de interviewers beamen dat de gestelde vragen de juiste zijn om kwaliteit van zorg in beeld te brengen.

Binnen de AWO-ZL zorgorganisaties werd Ruimte voor Zorg twee jaar achter elkaar gebruikt. Inmiddels zijn 35 zorgprofessionals opgeleid tot interviewer. Zij voerden 275 gesprekken van gemiddeld 19 minuten. Volgens interviewers is het soms moeilijk om het onderzoeksprotocol te volgen, omdat bijvoorbeeld bewoners de vragen niet goed begrepen. Positief waren de interviewers over de waarderende benadering en het feit dat zij de tijd kregen om diepgaand in gesprek te gaan met bewoners en naasten. Ook de uitwisseling van interviewers tussen zorgorganisaties vonden ze erg waardevol. Het voeren van drie aparte gesprekken: met de bewoner, de naaste en de zorgprofessional wordt als meerwaarde ervaren. Dat blijkt ook uit het onderzoek: de variatie in percentage positieve antwoorden tussen de drie gesprekken is vaak aanzienlijk.

Omdat kwaliteit van zorg een complex begrip is, dat breder reikt dan enkel het cliëntperspectief, raden de onderzoekers aan om Ruimte voor Zorg te combineren met andere meetinstrumenten. Denk bijvoorbeeld aan de Landelijke Prevalentiemeting Zorgkwaliteit: een gestandaardiseerde, cijfermatige methode om zorgkwaliteit te meten. 

Concluderend stellen de onderzoekers vast dat Ruimte voor Zorg een geschikte en bruikbare methode is om kwaliteit van zorg vanuit cliënt perfectief te meten binnen het verpleeghuis. Toekomstige doorontwikkelingen van Ruimte voor Zorg richten zich onder andere op een diepere analyse van de verzamelde gegevens, en de vraag hoe met deze gegevens geleerd en verbeterd kan worden. 

Sion, K., Verbeek, H., de Vries, E., Zwakhalen, S., Odekerken-Schröder, G., Schols, J., & Hamers, J. (2020). The Feasibility of Connecting Conversations: A Narrative Method to Assess Experienced Quality of Care in Nursing Homes from the Resident’s Perspective. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(14), 5118  en  Sion, K., Verbeek, H., Aarts, S., Zwakhalen, S., Odekerken-Schröder, G., Schols, J., & Hamers, J. (2020). The Validity of Connecting Conversations: A Narrative Method to Assess Experienced Quality of Care in Nursing Homes from the Resident’s Perspective. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(14), 5100.