Als wetenschapper heb je geen beroep, maar ben je je beroep

19 December 2019

“Kijken waar iedereen naar kijkt en toch zien wat anderen misschien niet zien. Daar ligt de basis voor mijn wetenschappelijke blik.” Deze mooie worden sprak Sandra Zwakhalen op 14 december 2018 tijdens haar oratie om haar ambt als hoogleraar officieel te aanvaarden. Laten we eens kijken hoe het er een jaar later voor staat.

Sandra, het is inmiddels een jaar geleden dat jouw oratie plaatsvond en je daarmee officieel hoogleraar bent geworden. Wat is er gebeurd het afgelopen jaar?

“Het afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van het opzetten van onderzoek. Een hoogleraar bekleedt een leerstoel met een bepaalde leeropdracht, het onderwerp of vak waarin hij of zij geacht wordt onderwijs te geven en onderzoek te doen. Mijn leerstoel is gericht op de zorg voor ouderen thuis. Binnen de Academische Werkplaats Ouderenzorg Zuid-Limburg lopen op dat terrein inmiddels al een behoorlijk aantal projecten die we met het onderzoeksteam hebben opgezet. Er zijn een aantal projecten in gang gezet die zich richten op de kwaliteit van zorg en het leren en verbeteren van die zorgkwaliteit. Een voorbeeld van zo een project is Anders Meten van kwaliteit vanuit cliënt perspectief en het leren en verbeterproject genaamd LINC. In Anders Meten onderzoeken we samen met de praktijk naar manieren hoe we ervaren kwaliteit van zorgverlening die door de thuiszorg wordt geboden goed in kaart kunnen brengen. In dat soort projecten is SAMEN echt de kern van het werk. Het is belangrijk dat zo een gekozen methode ondersteunt in de dagelijkse zorgverlening zodat er echt verbeterpunten op cliëntniveau in kaart worden gebracht waarmee de verpleging aan de slag kan. Hoe deze kwaliteitsgegevens kunnen worden gebruikt om echt in en met het team ervan te leren op de werkvloer onderzoeken we nader in LINC .

Maar ook voor 2020 hebben we plannen. Er zijn signalen dat wijkverpleegkundigen in Nederland, op eerste gezicht, bij dezelfde cliënten verschillende indicaties stellen. Tot nu toe zijn er alleen signalen dat er zogenaamde praktijkvariatie bestaat. Onduidelijk is echter of dat zo is en hoe vaak en welke verschillen voorkomen. Daarnaast is het de vraag of die verschillen gewenst zijn of niet, en waardoor de verschillen komen. Deze vraag heeft een hoge mate van urgentie. Indicatiestelling is voor wijkverpleegkundige namelijk een belangrijke dagelijkse taak. Het bepaald dus mede hun beroepsinvulling. Binnen de Academische Werkplaats Ouderenzorg Zuid-Limburg zijn veel van de zorgorganisaties ook al jaren bezig met scholingen en andere activiteiten gericht op het optimaliseren van de indicatiestelling. Het is dan ook een logisch gevolg dat we dit nu met onderzoek nader onder de loep nemen samen met de Universiteit van Utrecht en het Nivel. 

Wat ik zelf erg leuk vind is dat ik heb bijgedragen aan de opzet van de Wetenschappelijke Tafel Wijkverpleging (WTW) samen met prof. dr. Bianca Buurman (Amsterdam UMC en HvA) en dr. Nienke Bleijenberg (HU). De wijkverpleegkundige is de spil in de zorg en er wordt steeds meer van teams wijkverpleging verwacht. Als het gaat om de organisatie van zorg bijvoorbeeld, maar ook qua opleiding en kennis. De WTW gaat de komende tijd aan de slag met de uitwerking van de kennisagenda wijkverpleging die erg divers is en ook daar komt het thema praktijkvariatie aan bod.  Wijkverpleegkundige die willen meedenken en deelnemen aan de wetenschappelijke tafel kunnen zich altijd aanmelden via de website van de beroepsvereniging V&VN. ”

Naast onderzoek, is het onderwijs ook van groot belang bij een leerstoel. Niet alleen binnen de Universiteit Maastricht, maar ook Zuyd Hogeschool waar een deel van jouw leerstoel wordt bekleed. 

“Binnen de faculteit Health, Medicine en Life Sciences worden bacheloropleiding Gezondheidswetenschappen (GW) en diverse masteropleidingen, waaronder Healthcare Policy, Innovation and Management (HPIM), aangeboden. Beide zijn voor de leerstoel bijzonder relevant. De  resultaten van het onderzoek worden ingebed in de diverse opleidingen zodat we de studenten voorzien van actuele kennis. Maar deze studenten zijn ook de professionals van morgen. Zij zijn diegene die de ouderenzorg van de toekomst zullen gaan vormgeven. Bij Zuyd Hogeschool studeert dit schooljaar de eerste lichting van het duale HBO-V traject Ouderenzorg af en is een 2e lichting gestart. Het werken en leren op de werkvloer waarbij de studenten elke twee weken in een andere zorgorganisatie te gast zijn om daar te leren van experts wordt erg gewaardeerd door de studenten.  

Hoe ziet jouw week eruit? En is dat nou heel anders dan voordat je hoogleraar bent geworden?

“Soms vraag ik mij wel eens af wat mensen voor een beeld hebben bij wat een hoogleraar allemaal doet. Ik zit in ieder geval niet elke dag op mijn bureaustoel aan mijn computer te typen en mijn brein te breken over allerlei moeilijke vraagstukken. Ik ben ook echt nog wel van de praktijk en werk met velerlei mensen samen. Interdisciplinaire samenwerkingen met alle betrokken partijen. Daar ben ik een groot voorstander van. Ik leer elke dag weer, ongelooflijk veel van alle mensen om me heen. Ik initieer en begeleid lopende en nieuwe projecten en geef onderwijs. Ik denk mee en na over praktijkinitiatieven of beleidsinitiatieven om de zorg voor ouderen thuis te verbeteren of coach bijvoorbeeld jonge ambitieuze wijkverpleegkundigen en onderzoekers. 

Een groot verschil met voorheen is dat ze me landelijk goed weten te vinden. Daardoor krijg je veel verschillende verzoeken. Allemaal erg leuk, maar ik moet goed kijken wat er op dit moment prioriteit heeft. Belangrijk is dat al die activiteiten bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van leven van ouderen, de kwaliteit van zorg voor ouderen en de medewerkers in deze zorg voor ouderen thuis.” 

Vind je het leuk?

“Ja zeker! Druk was het hiervoor al, leuk ook. Ik wil vooral  met veel enthousiasme samen doorwerken om de zorg voor ouderen nog beter te maken. Zoals ik al zei op 14 december een jaar geleden: als wetenschapper heb je te maken met het rare fenomeen dat je geen beroep hebt maar je beroep bent.”